Het carillon

Met dank aan dhr. en mevr. Veldhuis - van Roosmalen

Op een druilerige zaterdag in oktober 1999 bevonden we ons boven in de toren van het Oude Kerkje aan de Willibrordusstraat in Middelbeers. Boven ons het prachtige houten raamwerk dat de torenspits vormt. Beneden een 450 kilo zware klok, bungelend aan een stalen kabel. Bij elke slag van de krik kwam het gevaarte zo'n 10 centmeter omhoog. De sterkste mannen van de stichting het Oude Kerkje gingen nog maar eens met hun volle gewicht op de hefboom hangen.

Deze klok was de zwaarste van in totaal 39 klokken die samen een carillon vormen. Op deze klok een bijzondere tekst. Een tekst die tot in lengte van dagen de herinnering aan de schenkers doet blijven leven. Het geheel stond onder supervisie van Eijsbouts "Koninklijke Klokkengieterij" uit Asten.

Alle 42 klokken en klokjes zijn inmiddels geplaatst zodat een onafgebroken chromatische reeks (halve tonen afstand) van a 1 (480 kg) t/m c 5 (6 kg) gerealiseerd wordt.

Het klokkenspel was een geschenk van het gepensioneerde onderwijzersechtpaar Bert (†) en Hermine Veldhuis - van Roosmalen, onder de Beerzenaren vooral bekend als "meester Veldhuis" en "juffrouw van Roosmalen".

 

30 jaar sparen!

"Dit carillon is aangeboden door Albertus en Hermine Veldhuis-Van Roosmalen uit erkentelijkheid voor datgene dat het Oude Kerkje en de gemeente Oost-, West en Middelbeers voor hen hebben betekend. Anno Domini 1999".

Het echtpaar heeft het carillon in de afgelopen 30 jaar bij elkaar gespaard.

Het carillon hing tot die tijd thuis bij het echtpaar in de berging. Hij kreeg op tienjarige leeftijd een klok van zijn vader. Daarmee is zijn liefhebberij begonnen. In de schoolvakanties ging hij in de leer bij een klokkenmaker. Daar leerde hij het afstellen van de klokken en het regelen van de slagwerken. Een echte expert, zo zei hij zelf, is hij echter nooit geworden.

In 1969 zijn Bert (†) en Hermine begonnen met het 'sparen' van het carillon. Toen wisten ze al dat ze het uiteindelijk een plaats wilden geven ergens in de gemeente. De wens van de samenstellers was van den beginne af deze klokken een unieke plaats te bezorgen binnen de gemeenschap van Oost, West en Middelbeers en al spoedig dachten zij aan het Oude Kerkje, omdat dit uitermate gave gebouw de mogelijkheid bood in de toren dit muzikale element te herbergen.

Begin 1998 hebben Bert en Hermine de stichting het Oude Kerkje het carillon dan ook aangeboden. Het toenmalige bestuur verklaarde zich uiteraard bereid aan de genoemde wens gehoor te geven en voor Bert en Hermine ging een lang gekoesterde wens in vervulling.

Verder hebben ze de restauratie gefinancierd van de toren, want voordat het carillon kon worden geplaatst moest o.a. de klokkenzolder behoorlijk worden verstevigd. Het bestuur heeft zich ten koste van veel arbeidsuren en met de nodige expertise van deze taak gekweten. Deze ingreep was nodig om het gewicht van de klokken, een paar duizend kilo, te kunnen dragen.

Het carillon is helemaal computergestuurd. Twee computers besturen het klokkenspel. De eerste zorgt ervoor dat het uur- en slagwerk en het luiden automatisch plaatsvindt, terwijl de tweede computer elk uur één van de ingespeelde melodieën dagelijks van 08.00 t/m 20.00 uur ten gehore brengt. Alles wat de klokken moeten doen, is voor een heel jaar geprogrammeerd. De melodieën, zoals sinterklaas- en kerstliederen en klassiek werk van Verdi, Mozart en Bach klinken één minuut voor genoemde uren. Ook het angelus en het inluiden van zon- en feestdagen zijn in de computer geprogrammeerd. Naast het carillon beschikt het Oude Kerkje dus ook meteen over een goed en nauwkeurig lopend uurwerk.

Alle melodieën zijn door Bert Veldhuis zelf ingespeeld via een keyboard. Vervolgens kon hij ze door de computer terug laten spelen. Als het niet goed klonk, speelde hij het opnieuw in. Voor Bert en Hermine was de feestelijke overdracht natuurlijk een bijzonder moment, maar de dag dat het carillon voor het eerst zou werken, dat werd het absolute hoogtepunt.

Zaterdag 11 september (open monumentendag) en zondag 12 september 1999 waren voor belangstellenden een unieke gelegenheid om het carillon in het Oude Kerkje te bewonderen alvorens het in de weken daarna zou verhuizen naar de klokkenzolder.

Op 19 december 1999 waren inmiddels alle klokken door de bestuursleden de toren in gehesen en vond tijdens een feestelijk samenzijn, ook van vele inwoners, de officiële overdracht plaats. Zo kon het carillon gebruikt worden om er letterlijk het nieuwe millennium mee in te luiden.

Een laatste blik op de klokken

Zaterdag 11 september (open monumentendag) en zondag 12 september 1999 waren voor belangstellenden een unieke gelegenheid om het carillon in het Oude Kerkje te bewonderen. In de weken daarna zou het verhuizen naar de versterkte klokkenzolder.

Vele belangstellenden uit Oost, West- en Middelbeers, maar ook uit de omliggende dorpen, kwamen naar het Oude Kerkje om het geschonken carillon te bekijken alvorens het naar de klokkenzolder zou worden gehesen.

Een feestelijk moment

Op 19 december 1999 vond tijdens een feestelijk samenzijn de officiële overdracht plaats.

Onder de aanwezigen in het Oude Kerkje waren uiteraard het onderwijzersechtpaar Veldhuis - van Roosmalen, het voltallige bestuur en de medewerkers, alsmede vele inwoners van Oost-, West- en Middelbeers.

Speeches en woorden van dank, die eigenlijk op geen enkele wijze de intense dankbaarheid van het bestuur aan het onderwijzersechtpaar konden uitdrukken.

Na de officiële handelingen was er volop gelegenheid om met Bert en Hermine of met elkaar van gedachten te wisselen over deze unieke schenking.

Bert Veldhuis overleed een jaar later op 28 december 2000. De herinneringen aan Bert zullen mede door het klokkenspel van het carillon tot in lengte van dagen blijven voort bestaan.

 

Een impressie

 

Voorgoed naar de klokkenzolder

Een nauwkeurig werkje natuurlijk. Alle ophangpunten waren vooraf exact ingemeten, zodat men tijdens de hijswerkzaamheden en de montage niet voor verrassingen kwam te staan.

Nadat versterkingen in en op de vloer van de klokkenzolder al eerder met precisie waren aangebracht, kon uiteindelijk worden begonnen met het hijsen van de klokken.

Van de lichtste klok van 6 kg tot en met de zwaarste van zo'n 480 kg, werden ze omhoog gehesen. Met name bij de zwaarste klokken hingen de zwaargewichten van het Oude Kerkje aan de touwen om deze klokken decimeter voor decimeter omhoog te krijgen.

 

Een impressie

Een van de laatste drie klokken wordt gegoten

Dit is de op één na laatste klok voor het compleet maken van het carillon.

Het is een van de zwaarste typen. De klok krijgt een slagtoon b1 en heeft een gewicht van 320 kg. De diameter is 824 mm.

De klok is inmiddels in de kerk geplaatst en te bezichtigen op de dagen dat het Oude Kerkje geopend is. Plaatsing binnen het carillon (in de toren) zal pas plaats vinden als ook de laatste klok gegoten is.

Bij het gieten van de klok was de schenkster, mevrouw Veldhuis- van Roosmalen, natuurlijk ook aanwezig.

 

Een impressie